Het Zaans Rietveld (1)

Aan het eind van de Rietveldse Vaart loopt de Compierekade; loodrecht erop het Rietveldsepad naar Alphen.

Februari 2019 – Vijf eeuwen geleden was het Rietveld een groot moerasachtig gebied tussen het toenmalige Hasarswoude en Alfen. Hoe het met het Hazerswoudse Rietveld liep weten we; het is te lezen op deze website. Maar er is nog een tweede, kleiner Rietveld en dat ligt in Alphen.

In 1521 werd het grote moerassige gebied, het Rietveld gesplitst. Precies op de grens tussen Alphen en Hazerswoude werd een waterkering aangelegd door Rijnland. Een lage dijk vanaf de Hoge Rijndijk tot aan de Otweg in Boskoop, dwars door het Rietveld heen. Deze waterkering  kreeg de naam Compierekade, naar Jacob Coppier, landheer.

Vanaf die tijd had je twee Rietvelden en gingen zich twee polders ontwikkelen, los van elkaar. Men sprak van een “Rietveld, onder Alphen” en een “Rietveld, onder Hazerswoude”. Later werd het Alphens Rietveld steeds vaker het Zaans Rietveld genoemd, waarschijnlijk naar een Zaanse molen die in de naburige polder Kerk en Zanen stond.

Naast de Compierekade in het westen werd de polder Zaans Rietveld begrensd door de Kruiskade in het noorden, de Toegang(se wetering) in het oosten en de Spijkerboorse wetering in het zuiden. Al omstreeks 1530 kreeg dit ‘Rietveld onder Alphen’ een molen en werd de bemaling gestart, ruim 100 jaar voordat dit begon in het Hazerswoudse Rietveld. De komst van de boerderijen liet daarna niet lang op zich wachten. De telling van de woningen in Alphen in het jaar 1632 kwam uit op totaalgetal 132. Daarbij wordt vermeld dat ook de woningen in het Rietveld hieronder vielen. (Aldus de stads- en dorpsbeschrijver van Rijnland, Lieve van Ollefen, in 1796.)

Ook in het Zaanse Rietveld moesten de boeren aanvankelijk veel van hun werk doen over water, omdat de weilanden vaak niet over land bereikbaar waren. Koeien en hooi in de schouw, schippers, het waren aanvankelijk ook hier vertrouwde beelden. Maar deze polder verschilde op een belangrijk punt met het Hazerswoudse Rietveld: zij had een uitweg over land.

Het Rietveldsepad in 1906

Die uitweg was de Compierekade. In de loop van de tijd ontwikkelde zich vanaf die zijde een pad de polder in, waaraan de boerderijen kwamen.Eerst geleidelijk tot aan de rand van deze polder, de Toegangse Wetering. Later, in de 19e eeuw, werd dit pad verlengd tot aan de Rijn in Alphen. Zo kon men ook vanaf de andere kant het Zaans Rietveld in. Om de kosten van deze verlenging te betalen werd lange tijd tol geheven. De naam van het pad in het Zaans Rietveld was aanvankelijk de Nieuwe Dijk (ook wel Alphens Pad). Pas vanaf het begin van de 20e eeuw heet deze weg het Rietveldse Pad.

De toegang via de Compierekade raakte in ongebruik. Hier werd uiteindelijk een fietspad aangelegd.

(In de blog van april volgt nog een tweede aflevering over het Zaans Rietveld)