Bekende vaardorpen

De meeste nog bekende vaardorpen liggen in het Nationaal park in Noordwest Overijssel. In de Wieden liggen het toeristische Giethoorn en voorts Dwarsgracht, Jonen en het dubbeldorp Belt-Schutsloot, door de bewoners meestal ‘de Belt’ genoemd. In de Weerribben die op dit gebied aansluiten liggen Kalenberg, Ossenzijl, Wetering, het hele kleine Nederland en het nog kleinere Muggenbeet. Vrijwel alle vaardorpen in dit grote drassige gebied speelden vroeger of later een rol in de vervening, die bij Kalenberg al rond 1300 plaats vond en tot 1920 duurde. Naast turfwinning waren rietsnijden, het houden van eendenkooien en visserij belangrijke middelen van bestaan en op kleine schaal veeteelt en landbouw. In de jaren 50 werd het gebied ontsloten en werden al deze dorpjes over land bereikbaar. Voor de individuele woningen vaak via paadjes en bruggetjes. De karakteristieke vaardorpjes met hun bebouwing langs het water, met hun bruggen en boerderijen hebben een grote aantrekkingskracht op het toerisme in het gebied. De dorpskernen van Giethoorn, Belt-Schutsloot en Dwarsgracht vallen onder de monumentenwet en zijn beschermd.

Dwarsgracht

Belt-Schutsloot

 

 

 

 

 

Rond een kleine plas in het Friese Merengebied en aan de rand van het natuurpark ‘de Alde Foanen’ ligt het dorp Eernewoude. Het ontstond na de Middeleeuwen en werd een dorp van boeren, vissers, rietsnijders en schippers. Tot eind jaren 40 was het vaardorp uitsluitend over water bereikbaar. Tegenwoordig is het in de zomer vooral een watersportplaats.

Haaldersbroek

In de Zaanstreek in Noord Holland, aan de rand van Zaandam, ligt het sfeervolle vaardorp Haaldersbroek. Vermoedelijk is het dorp al eind 14e eeuw ontstaan; het oudste huis dateert van 1661. De middelen van bestaan waren vanouds veeteelt en visserij. Lange tijd gold het dorp als een katholieke enclave; ligging en water versterkten het isolement. Met de komst van  molenarbeiders voor de omliggende molens werd de bevolking meer gemêleerd. In 1935 werd het dorp ontsloten door de aanleg van de Leeghwaterweg. De prachtige dorpskern heeft nog steeds zijn oorspronkelijke structuur en is autovrij; de woningen zijn bereikbaar via paden en bruggetjes. Dit deel van Haaldersbroek is aangewezen als beschermd dorpsgezicht.