Rietveld Blog

In deze blog plaats ik (in principe) elke maand een bericht over het Rietveld. Dat bericht kan nieuws bevatten of  mooie recente foto’s, maar het kan ook over gebeurtenissen van vroeger gaan of een oude foto zijn die boven is komen drijven. Mocht u tips hebben, laat het mij dan weten via info@vaardorphetrietveld.nl of via Facebook. Via mijn Facebook kondig ik ook telkens aan dat er een nieuw bericht staat op deze blog.

De vaarkaart is klaar!

Sinds kort heeft Vaardorp het Rietveld een eigen historische vaarkaart. Op deze vaarkaart worden 25 historische plekken en bezienswaardigheden beschreven langs de Rietveldse vaart. Zo kan je met de boot de geschiedenis van het vaardorp herbeleven. De papieren vaarkaart is beschikbaar bij alle recreatieaanbieders met boten in en rond het Rietveld, zoals Klein Giethoorn, Theetuin ’t Woutje en Lena’s hoeve, maar ook bij de campings en b&b’s. Daarnaast vindt u een digitale versie van de vaarkaart online op deze website onder het menu Vaarkaart.

 Als u de vaarkaart heeft gevonden kunt u hem via het werkbalkje erboven vergroten en is hij goed leesbaar.

Het idee voor een vaarkaart is ruim een jaar geleden voortgekomen uit een overleg van de recreatieaanbieders. Dit overleg was bijeengeroepen door het PReT (Platform voor Recreatie en Toerisme) uit Alphen. Ook de bewonersvereniging het Rietveld nam daaraan deel. PReT en de bewonersvereniging zijn het idee van een vaarkaart gaan uitwerken en hebben samen financiële middelen bijeengebracht en hun kennis en deskundigheid. Het resultaat, de vaarkaart, is 2 weken geleden in Klein Giethoorn gepresenteerd aan de recreatiebedrijfjes. De ruim 20 aanwezigen uit zowel het vaardorp als het Zaans Rietveld toonden zich zeer ingenomen met het resultaat.  

Mogen we ook wat?

Het was de afgelopen weken een heerlijke lente, we hadden de keukendeur open gezet. En ineens stonden ze daar weer, de twee eendjes. ” Mogen we ook wat?”

Sinds enkele jaren verschijnen ze regelmatig aan de deur, vooral als deze open staat. En meestal worden ze dan niet teleurgesteld.

Over een maandje hebben ze een hele rij jonge eendjes, gele bolletjes, achter zich hangen. Maar helaas redden die het niet. Pa en moe zijn niet weerbaar genoeg tegen al het dierengespuis dat hier rondhangt.

Wel jammer, natuurlijk. Maar het blijven schatjes, vindt u niet?

Trietvelt

Kaart van het Hoogheemraadschap Rijnland uit 1611

Nu en dan spreken mensen van ‘Rietveld’ en ‘Vaardorp Rietveld’ in plaats van ‘Het Rietveld’. Ook in diverse, vaak gemeentelijke stukken wordt de naam verbasterd tot Rietveld. Waarschijnlijk heeft dit te maken met de straatnaam ‘Rietveld’, waarlangs de woningen aan de Rietveldse vaart liggen.

Historisch gezien is ‘Het Rietveld’ de enige juiste benaming voor de polder/ het buurtschap. Hierop wordt gewezen in het boekwerk ‘Gebundeld verleden’ (p. 25-26) van het Historisch Museum in Hazerswoude. Verwezen wordt naar de oudste kaart van het Rietveld uit 1611. Op deze kaart wordt het gebied meermalen aangeduid met Trietvelt. In de taal van nu moeten we dus spreken van Het Rietveld of vaardorp Het Rietveld.

Drinken uit de put

Tot 1962 was vaardorp het Rietveld nog niet aangesloten op een waterleiding. Drinkwater haalde men tot die tijd uit de waterput waarover iedere woning beschikte. Deze putten waren aangesloten op de dakgoot en bevatten dus regenwater. De hoeveelheid water in de put was beperkt, meestal niet meer dan 1,5 kuub, dus maakte men ook vaak gebruik van het water uit de Rietveldse vaart. Niet voor de witte was natuurlijk en ook niet als drinkwater. Hoewel, er waren genoeg Rietvelders  die -werkend op het land- een slok water uit de sloot namen om de dorst te lessen.

Veel eerder, vanaf 1915 kon men in Hazerswoude dorp al beschikken over leidingwater. Dit leidingwater werd op den duur ook gebruikt om het drinkwatertekort aan te vullen in het Rietveld. Dat tekort deed zich vooral ’s zomers voor bij langdurige droogten. Dan liet de Rietveldse melkvaarder de lege melkbussen die hij naar het Rietveld moest terugbrengen eerst vollopen met leidingwater uit het Dorp. Dat gebeurde dan in de slachterij langs de Gemeneweg, op de plek waar ook de melkoverslagplaats was. De volle bussen met leidingwater werden vervolgens naar het Rietveld gevaren en onder de bewoners verdeeld. 

Aan al het getob kwam in 1962 een eind, toen uiteindelijk ook het Rietveld op de waterleiding werd aangesloten. Dat gebeurde mede onder druk van huisarts dokter Meijst. Er werd een leiding aangelegd vanaf de Voorweg via het Pad van Mourits, langs de Kerkvaart naar de molen – 3 km lang – en vervolgens werd de leiding gegraven en gebaggerd naar alle woningen en boerderijen in het Rietveld. De woningen moesten 100 gulden aansluitkosten betalen en de boerderijen 800 gulden.

De wieken stonden op de vreugdestand.

Nooit meer torretjes slikken

Op zaterdag 17 november 1962 vond de ingebruikstelling van de waterleiding plaats tijdens een officiële handeling bij de Rietveldse molen, in aanwezigheid van o.a. burgemeester Smit. ’s Avonds was er een druk bezocht feest voor alle bewoners van het vaardorp in Klein Giethoorn. Tijdens dit feest dankte J.Out, ‘Rietvelder in hart en nieren’, iedereen die een rol had vervuld rond de waterleiding, waaronder het gemeentebestuur, dokter Meyst en ook ‘waterschipper’ A.van Elswijk. Hij sloot af met de verzuchting blij te zijn ‘nooit meer torretjes te hoeven slikken’.

Toch waren er ook Rietvelders die achteraf beweerden dat het water uit de put beter was. Het zou lekkerder zijn en gaf sowieso geen strepen op de ruiten bij het zemen. En ‘ziek zijn we er nooit van geweest’. Dat water was bovendien gratis.

Historische vaarroute

Afgelopen zomer ontvingen wij – Bewonersvereniging het Rietveld – subsidie voor het maken van een historische vaarroutekaart van het Rietveld. De subsidie kwam van de Stichting Land van Wijk en Wouden. Deze stichting hief zichzelf in september j.l op, maar had tevoren nog een restant financiële middelen te verdelen. Het lukte ons om ons te onderscheiden tussen de vele aanvragen: we ontvingen 1500 euro voor ons project. En dat was nog niet alles. Van de meest verrassende projecten werd een presentatiefilmpje gemaakt, dus ook van onze historische vaarroute. Met dit filmpje hebben wij ons gepresenteerd op de afsluitende bijeenkomst van de Stichting Land van Wijk en Wouden in september jongstleden. 

Halloween

Afgelopen zaterdagavond werd voor de tweede keer Halloween gevierd in het Rietveld. Dat was in het gedeelte ‘tussen de brug en de molen’. Bootjes met ouders en kinderen(12) voeren langs de mysterieus versierde steigers, waarop het vele lekkers werd aangeboden. Na afloop was er een gezellig samenzijn op boerderij Rietveld 9 van Michele en Nop. Kinderen, ouders en andere bewoners beleefden een fantastische avond.

Ouders kwamen met hun kinderen langsvaren om het lekkers op te halen.

Het Rietveld ontwaakt

Het was helder en windstil, die ochtend, eind september. Het juiste weer om tijdens het opkomen van het ochtendlicht, dus bij het krieken van de dag, een aantal mooie foto’s te maken. Bij mij in de roeiboot zat Dirk Koster, fotograaf uit Alphen. We roeiden door het vaardorp, van oost naar west. Op zo’n tijdstip van de dag is het doodstil. Je hoort dan alleen de vogels, zij zijn al vroeg wakker en hebben het rijk nog alleen. In sommige woningen ging het licht aan. Het eerste vaarverkeer kwam op gang: een moeder brengt haar kinderen naar school, een hond wordt uitgelaten. Dirk maakte die ochtend een aantal prachtige foto’s. Hierbij een kleine selectie, te beginnen bij de Compierekade met een overzichtsfoto.

(N.B. Om de foto’s goed te bekijken moet u ze even aanklikken.)

Burenavond

Vorig jaar was het niet gelukt vanwege de corona. Daarom was het afgelopen zaterdag 4 september extra genieten tijdens de jaarlijkse burenavond in het Rietveld. Ook het weer werkte uitstekend mee en in de nieuw ingerichte tuin van Ron en Marijke (Rietveld 7) – bij wie we te gast waren – was het heerlijk vertoeven. De hapjes en drankjes waren ook niet te versmaden. Opnieuw waren vrijwel alle bewoners van het vaardorp present, tijdens deze 8e jaarlijkse burenavond op rij.

Het Rietveld beter beschermen

De gemeente Alphen gaat het unieke karakter van vaardorp het Rietveld beter beschermen. Zo wordt een brede strook rond het vaardorp aangewezen als ‘cultuur-historisch belangrijk’ en datzelfde geldt ook voor een aantal woningen en boerderijen langs het water. Voorts zal bij een herziening van het bestemmingplan een afweging worden gemaakt van de sierteeltbelangen tegenover andere belangen, te weten het belang van het vaardorp, de landschappelijke kwaliteit, de cultuurhistorische waarde en de natuurwaarde. Een en ander valt op te maken uit de brief die de gemeente onlangs stuurde aan de bewonersvereniging het Rietveld. De brief is een reactie op de ‘Toekomstvisie het Rietveld’ die de bewonersvereniging in november vorig jaar aan de gemeente aanbod.

Vooral in het weekeinde is het soms druk bij de aanlegsteigers aan de Dijkgraafweg

Daarnaast wil de gemeente ook een aantal knelpunten aanpakken, die in de visie genoemd waren. Zo wil zij in gesprek met de bewoners een oplossing vinden voor de verkeersonveiligheid rond de aanlegsteigers aan de Dijkgraafweg. Daarbij wordt ook bekeken of er voldoende aanlegplekken zijn.                          

De hoge harde oevers langs de vaart, het weggraven van percelen en het inrichten van waterbassins langs het water, dat alles is landschappelijk ontsierend vinden de bewoners. De vereniging is voorstander van zoveel mogelijk natuurlijke oevers en behoud van de oorspronkelijke structuur van water en land langs de vaart. In haar reactie hierop zegt de gemeente toe in haar overleg met Greenport aandacht te zullen vragen voor vervanging van de harde oevers langs de vaart. Bij het Hoogheemraadschap zal zij aandringen op het doorontwikkelen van natuurvriendelijke oevers. Het onderhoud van houtwallen en geriefbosjes – ook een aandachtspunt volgens de bewoners  –  zal de gemeente stimuleren via het Landschapsfonds.

In en om het Rietveld ziet de bewonersvereniging graag rustige vormen van recreatie: wandelen, fietsen en varen. Motorisch vaarverkeer zou zo veel mogelijk geweerd moeten worden ten gunste van elektrisch varen. De gemeente laat weten eveneens in te zetten op elektrisch varen. Tevens is zij het met de bewonersvereniging eens dat het vaardorp een goede plek is voor kanovaren. Zij is voorstander van het realiseren van kanoroutes met steigers en overdraagplaatsen o.a. van Hazerswoude via het Rietveld naar Laag Boskoop.

Hier zou een fiets- en voetpad moeten komen, ongeveer 200 meter lang, van de Ten Heuvelhofweg naar de Compierekade

Een rondje om het vaardorp, wandelend of fietsend, is nu nog niet mogelijk, maar wel een grote wens van velen. Die wens kan wellicht binnenkort in vervulling gaan. De gemeente heeft de ontbrekende schakel, een pad tussen de Ten Heuvelhofweg en de Compierekade, reeds in bespreking bij de provincie. Informatieborden met daarop het bijzondere historische karakter van het vaardorp gaan er ook komen. De bewonersvereniging is bezig met het ontwerp en de financiering; de gemeente heeft zich in principe akkoord verklaard met plaatsing.

Na de jarenlange achteruitgang van het Rietveld is de brief van de gemeente Alphen een heel mooi bericht!

De waterval

Een bijzonder element in het Rietveld is ‘de waterval’, gelegen achter de Rietveldse molen. Hier stroomt permanent water vanuit de Papenvaart een meter omlaag de Rietveldse vaart in. Het water stroomt daarbij over een breed geaccidenteerd talud, waardoor een kabbelend geluid ontstaat. Deze waterval tussen brede rietkragen achter de molen blijkt een van de favoriete plekjes van Rietveldbezoekers. Ernaast is een picknickplek vanwaar je een prachtig uitzicht hebt over de polders.

Hoe is deze waterval ontstaan?

In 1959 werden de Rietveldse en de Hoornse polder samengevoegd tot de Riethoornse polder. Vervolgens werd een nieuw gemaal gebouwd voor de beide polders. Dit gemaal kwam op een plek nabij het noordzijde van de Compierekade, waar tot 1929 de Hoornse molen stond. Het boezemkanaal dat het water moest gaan afvoeren naar de Rijn, lag er nog.

In 1966 was het zover. De Rietveldse molen stopte met de bemaling, waarna deze taak werd overgenomen door het nieuwe gemaal. De Papenvaart achter de molen, eeuwenlang de waterafvoer van het Rietveld naar de Rijn, kreeg een andere functie: het werd een waterinlaatkanaal. In de Papenvaart werden 2 stuwen geplaatst, één bij de Rijn en de ander in het Spookverlaat (foto). Beide stuwen hebben een inlaat of inlaatduiker, bedoeld om water de polder in te laten.

Via de twee inlaten stroomt water uit de Rijn naar het lagere deel van de Papenvaart om vervolgens via een val van 1 meter hoog de Rietveldse vaart in te stromen: de waterval.

Dit binnen laten van water is nodig om het polderwater vers te houden – stilstaand water wordt “dood”. Bij een te lage waterstand, bijvoorbeeld na een lange periode van droogte en de daarbij voorkomende verdamping, wordt de inlaat ook gebruikt om het water weer op peil te krijgen.

Door Rijnwater in te laten aan de ene zijde van de Riethoornse polder en weer op te malen aan de andere zijde ontstaat aldus een permanente verversing van het polderwater.

Het inlaten van rivierwater in de polder heeft overigens ook andere gevolgen: ook in het Rietveld worden steeds vaker rivierkreeften gesignaleerd.

Op de foto: een rivierkreeft op bezoek bij Rietveld nr. 17