Rietveld Blog

In deze blog plaats ik (in principe) elke maand een bericht over het Rietveld. Dat bericht kan nieuws bevatten of  mooie recente foto’s, maar het kan ook over gebeurtenissen van vroeger gaan of een oude foto zijn die boven is komen drijven. Mocht u tips hebben, laat het mij dan weten via info@vaardorphetrietveld.nl of via Facebook. Via mijn Facebook kondig ik ook telkens aan dat er een nieuw bericht staat op deze blog.

De Kerkvaart anno 1615

Deze foto is van de Kerkvaart. Deze waterweg loopt vanaf de Oostvaart naar de Rietveldse Vaart. De Kerkvaart is voor schippers al eeuwenlang de toegang naar het Rietveld. Komend vanaf de Rijn moet je dan wel twee keer ‘schutten’, namelijk voor de sluis bij de Oostvaart en het sluisje bij de Rietveldse molen.

Hoewel de Kerkvaart eeuwenoud is geldt dat niet voor de parallel gelegen ringvaart. Die werd ruim honderd jaar geleden gegraven om te kunnen dienen als boezem voor het op te malen polderwater van de Boterpolder. Deze diep uitgeveende polder kwam in 1814 droog.

Tussen ringvaart en Kerkvaart ligt een dijk, die lange tijd ook een hobbelig pad was. Rietvelders liepen er vaak in hun klompen over heen naar ‘het dorp’, bij het pad van Mourits bogen zij dan linksaf. Ook was het de weg van de kinderen van het Rietveld die zo naar school gingen. In 2001 liet de gemeente – die eigenaar was geworden – het pad asfalteren en kreeg het ook een vanzelfsprekende naam: het Kerkvaartpad.

Mooie foto’s kunnen van dit authentiek stukje Hazerswoude gemaakt worden. Natuurlijk van de waterlopen, maar ook van het vergezicht op het dorp of de Rietveldse molen.

De kaart van1615

De Kerckvaert is een oude vaart. Op de kaart uit 1615 van het hoogheemraadschap Rijnland komt hij al voor. Op dat moment liep de vaart door tot in Alphen. Dus vanaf de Oostvaert in Hazerswoude tot aan ‘den Tougang’ (Toegangse wetering) in Alphen. In 1522 werd de Kerkvaert afgedamd en wel door de aanleg van de Compierekade, dwars door dit natte gebied op de grens van Alphen en Hazerswoude. Vanaf die tijd had Alphen zijn eigen Rietveld. Deze polder werd vanaf 1530 bemalen. Ook in het Alphense Rietveld werd nog enige tijd gevaren. Maar dat werd steeds minder omdat de Kerckvaert aldaar geleidelijk werd gedempt. Het huidige Rietveldsepad – met knik – volgt precies de loop van de Kerkvaert uit die tijd. Het Alphens Rietveld noemen we tegenwoordig het Zaans Rietveld.

Eerste bewoners                                                                                                  

In Hazerswoude bleef de Kerckvaert wat zij al lange tijd was: de ontginningsbasis voor het omliggende gebied en -vooral later- de toegangsvaart naar de aanliggende boerderijen en woningen. Op de kaart van 1615 zien we reeds drie woningen staan, ongeveer in het midden van het huidige Rietveld. Dit waren eerste bewoners. Waarschijnlijk vonden zij hun middelen van bestaan o.m. in de vele eendenkooien die het gebied rijk was.

De benaming Kerkvaert verdween na 1648 toen de (huidige) Rietveldse molen werd gebouwd met het bijbehorend verlaat. De vaart tussen deze sluis en de Compierekade kwam te liggen in de polder het Rietveld en kreeg daarom vanaf dat moment als naam de Rietveldsche Vaert. Ook verdween de naam Kerkvaert op het laatste stuk vaart, namelijk tussen de molen en de Oostvaart,  maar dat was slechts tijdelijk. We zien daar de naam ‘de Vliet’ verschijnen op latere kaarten, maar in de 20e eeuw komt de oude naam Kerkvaart weer terug.

De borden van K. G.

De grondlegger van Klein Giethoorn, Han van Meurs, is er ooit mee begonnen. Maar zijn opvolger Rein van Vliet kon er ook wat van. We hebben het hier over de borden die zij maakten om het drukke bezoek aan Klein Giethoorn in goede banen te leiden. Borden met aanwijzingen en regels. Op een gegeven moment, zo’n halve eeuw geleden, hingen er zeven. Een van de bezoekers was zo onder de indruk dat hij ze fotografeerde.

Op een gegeven moment waren alle borden verdwenen. En het gekke is dat niemand weet meer wanneer dat was. En minstens zo opvallend: Er is toen geen chaos ontstaan bij Klein Giethoorn. Althans, niemand kan het zich herinneren.

  

De melkvaarder

Aas van Elswijk, melkvaarder

Oktober 2019– De melk van de Rietveldse koeien werd opgehaald door de melkvaarder. Met zijn schouw voer hij langs de boerderijen van het vaardorp. ’s Zomers twee maal per dag en in de winter een maal, omdat de koeien dan minder melk gaven en de melk ook beter koel kon worden gehouden. Per vaart ging het om ongeveer 42 bussen melk van de in totaal 12 boerderijen. De volle bussen melk werden naar het terrein van het voormalige slachthuis gevaren op de hoek van de Gemeneweg en de Noordvaart. De melkwagens van de Kooter of Voets brachten de melk vervolgens naar de zuivelfabriek van CMC/Melkunie in Den Haag.

Aan het woord is Piet van Elswijk (80jr). Hij is de zoon van Aas van Elswijk, die ruim 30 jaar lang de melkvaarder was van het Rietveld. Tot medio jaren 70 toen het lichamelijk niet meer ging. Niet veel later begonnen de boeren in het Rietveld hun bedrijven af te bouwen. Als kleine jongen van 10 hielp Piet zijn vader al. Vaak bracht hij samen met zijn zusje Tina de lege bussen, die van de fabriek terugkwamen, weer terug naar de boeren. Meestal gingen er dan ook wat boodschappen en goederen mee. Want vader Aas was niet alleen de melkvaarder van het Rietveld; hij fungeerde ook als een soort koerier. “In de zomer bracht mijn vader op sommige dagen ook leidingwater naar het Rietveld – in de lege melkbussen – toen daar nog geen stromend water was. En ik kan mij herinneren dat hij naast de volle melkbussen soms ook een kadaver meenam uit het Rietveld, dat naar de destructie moest.”

Aas werd door de Rietvelders zeer gewaardeerd, als melkvaarder maar ook vanwege zijn vrijwillige rol van koerier. Dit uitte zich in een groot feest op 15 december 1970, toen hij 25 jaar actief was in het Rietveld. Het feest vond plaats in Klein Giethoorn; alle bewoners van het vaardorp waren aanwezig tot in de kleine uurtjes. Vermeld werd dat de Rietveldse koeien de andere ochtend wat langer moesten wachten om gemolken te worden….

In tijden van nood hielp men elkaar. Op deze foto vervangt Aas van Elswijk meelvaarder Hein van Nierop. En legt hij aan bij boerderij nr. 25 (fam.Boer).

Als alles was rondgebracht werd de schouw geparkeerd halverwege het Rietveld. Daar, aan het pad van Harkes, werkte vader Aas overdag op zijn kwekerij. Want het melkvaren alleen leverde niet genoeg op om met een groot gezin (7 kinderen) van rond te komen.

Piet heeft altijd een grote bewondering gehad voor zijn vader. “Hoe die man kon werken! Altijd was hij bezig, van vroeg tot laat, 7 dagen per week. Vooral dat in en uit de boot sjouwen van die volle bussen, dat was heel zwaar! Daar kwam in het begin ook nog het roeien van de melkschouw nog bij; dat moest met grote riemen. Ik zie nog de open gesprongen handen van mijn vader! Gelukkig kon hij na tien jaar zwoegen een buitenboord motor kopen. Die werd aan een grotere schouw gezet en dat maakte het een stuk gemakkelijker”.

Het ijs in de winter bracht complicaties met zich mee. In het begin kon er nog wel gevaren worden, totdat een pikhaak nodig was om de schouw door het ijs te krijgen. Als het niet meer ging werden de melkbussen op een grote slee gezet en over de zijsloten – waar het ijs al gauw sterk genoeg was – naar de Voorweg getrokken en daar opgehaald. “Natuurlijk zakten we ook wel eens door het ijs. Ik heb dat zelf ook een keer meegemaakt. Mijn vader die voorop liep zag het gebeuren en riep nog: spring! Maar het was al te laat. Ik lag met 7 bussen melk in het ijskoude water.”

Als het ijs op het Rietveld uiteindelijk ook sterk genoeg was, werden de volle melkbussen (max. 12 per keer) over de Rietveldse Vaart gesleed naar het Pad van Meurs bij Klein Giethoorn. Daar werden ze dan opgehaald met een kleine vrachtwagen.

“Ook is het een keer gebeurd dat de kleine vrachtwagen zelf het ijs op kon om de bussen melk bij de boeren op te halen. Dat was in de winter van 62/63. Het vroor toen 13 weken waardoor het ijs een meter dik was. Ook de bakker, de kruidenier en de slager gingen met de auto over het ijs naar hun klanten.” Piet van Elswijk bewaart nog goede herinneringen aan het Rietveld en dan vooral aan de kleine boerderij waar zijn vader Aas geboren was, op nr 20.

Kleine boerderij Rietveld 20. Links de pinkenschuur en de hooiberg. De stal lag achter het huis (in de jaren 80 gesloopt en nieuw gebouwd.)

“Het was daar anders dan bij ons thuis in de Loete. Als ik om water vroeg zei mijn opa  – ook Piet geheten – dat ik het hele Rietveld mocht leegdrinken. Hij haalde dan wat kroos weg en vervolgens dronken we het water uit de sloot. Ook het warme eten vond ik bijzonder. We zaten dan rond de tafel en doopten om de beurt een gekookte aardappel in een pan met jus, waarna we hem opaten. Dat was de hele maaltijd.”

Piet had het boerderijtje van zijn opa kunnen kopen voor niet teveel, maar dat deed hij niet. “Mijn vrouw was geen water gewend, want ze kwam uit het oosten van het land. En bovendien: om bij je huis te komen moest je meer dan een kilometer varen vanaf Klein Giethoorn.”

Burgemeester op bezoek

September 2019 – Een paar maanden geleden hoorde Joep (10 jaar) dat er misschien een weg door het Rietveld komt. Toevallig kwam de dag erna de burgemeester bij hem op school (de Populier in Boskoop) voor een gastles. Hij heeft haar aangesproken, uitgelegd wat er aan de hand was en gevraagd of ze niet een keer kon komen kijken. Dat wilde ze wel en hij kreeg haar mailadres om een afspraak te maken.

Eind augustus was het zover en kwam burgemeester Spies op werkbezoek. De bedoeling van de uitnodiging was om te laten zien wat voor bijzondere en mooie plek het Rietveld is, om te wonen maar ook om te varen. Samen met zijn moeder en broertje heeft Joep haar daarom meegenomen voor een rondvaart.

Imker JanWillem

Eerst bukkend onder de brug door richting Rietveldse pad. Onderweg gestopt bij Jan Willem, de imker, met een pot honing als aandenken. Burgemeester Spies bleek het Rietveld best goed te kennen al van vroeger uit, en heeft goede herinneringen aan de schaatswedstrijden die hier toen nog gehouden werden.

Ze vertelde dat ze de gemeenteraadsleden al eens had meegenomen naar theetuin ’t Woutje en dat velen het hier nog niet kenden. Daarna de andere kant op gevaren langs Klein Giethoorn naar de Rietveldse molen, een heel mooi stuk. De burgemeester werd overal herkend door rondvarende bootjes en mensen op het terras. Joep heeft uitgebreid verteld hoe het is om elke dag te varen en wat een fijne plek het hier is.

Ook de weg kwam nog ter sprake. Beloven dat de weg er niet komt kan de burgemeester natuurlijk niet, maar ze gaf wel aan dat zij vindt dat we heel zuinig moeten zijn op dit mooie gebied in het Groene Hart.

Burgemeester Spies op het eiland van Joep en zijn broertje Bram

Na wat drinken en wat lekkers in de tuin, waar ook de kippen nog even werden gevoerd, heeft Joep de burgemeester weer afgeleverd bij haar auto. Het was een ontspannen en gezellig werkbezoek. Heel fijn dat ze hier tijd voor wilde vrijmaken.

 

Burenavond

 

 

 

 

 

Het was een heerlijke zwoele avond en het was “o zo gezellig”. Er viel soms wel een buitje maar dan gingen we met zijn allen schuilen en werd het nog gezelliger. Het was op zaterdag 31 augustus 2019 dat de bewoners van het Rietveld al weer hun 7e jaarlijkse burenavond hielden. Er kwamen maar liefst 44 gasten en dat betekent dat bijna alle Rietveldbewoners aanwezig waren. De organisatie was ditmaal in handen van de bewoners van Rietveld 25 en 27.

Zomerbeelden

Augustus 2019 – Ook deze zomer weer enkele prachtige beelden uit het Rietveld.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rietveld in the picture

Juli 2019 – Rietveld in the picture is een kort filmpje over vaardorp het Rietveld, dat we hierbij alvast laten zien. De video is nog niet klaar, want hij wordt nog “ingepakt” met een korte tekst over geschiedenis, landschap en attracties van Vaardorp het Rietveld, plus enkele kenmerkende foto’s en een plattegrond van het gebied. Het wordt dus een mini-documentaire.

Het filmpje over het Rietveld maakt deel uit van een serie mini-documentaires die gemaakt worden van de mooiste plekjes in het landschap en de natuur van de gemeente Alphen a/d Rijn. De documentaires worden gemaakt in opdracht van het Bezoekerscentrum de Veenweiden in Park Zegersloot-Noord, dat daarvoor gesponsord wordt door de Rotary Clubs.

Het doel van de mini-documentaires is om bewoners van Alphen en streekgenoten te bewegen erop uit te gaan om deze mooiste plekjes te bezoeken. Daarom zullen de video’s vertoond worden op allerlei plekken waar mensen samen komen, zoals in het Bezoekerscentrum Veenweiden (in een permanente tentoonstelling), op andere plekken in de gemeente, zoals bij het VVV en websites zoals op #Alphen.linkt.

De roeikampioenschappen

Juli 2019- Onder ideale weersomstandigheden vonden op woensdag 26 juni voor de 57e maal de Rietveldse roeikampioenschappen plaats. Plek van handeling vóór cafe Klein Giethoorn. Jong en oud deden mee en zoals gebruikelijk stonden de beste stuurlui ook dit jaar in grote getale aan wal.

Winnaar werd uiteindelijk Daaf van der Lip, die daarmee een goede traditie van de familie in stand hield. Op de foto: Rietveldbewoonster Henriette ten Berge wint de derde plaats bij de vrouwen.

Zwanentheater

Juni 2019 – In deze periode is het Rietveld een zwanentheater. Op verschillende plekken tref je de stelletjes aan, vader voorop, daarna de jongen, moeder sluit de rij.

Na 38 dagen broeden, zijn de eieren uitgekomen. Dit nest ligt bij boerderij Rietveld 9.

Knobbelzwanen hebben een territorium, dat zij beschermen. Meestal nemen ze alleen maar een dreigende houding aan. Maar een enkele keer is er een indringer en dan is het mis: zwanengevecht.

Rietveld 23

Mei 2019 – Een van de grotere boerderijen in het vaardorp was Rietveld 23 van de familie Van Dorp. Hieronder enkele foto’s van dit boerenbedrijf. Koeien, melkspullen, alles moest over het water.

Toch beschikte deze boerderij over een rijtuig met paard. Het was namelijk een boerderij met veel land. En over dit land kon men na ruim een kilometer uiteindelijk een weg bereiken in de Loete. Maar dan moest het niet te nat zijn. Zo ging men vaak met het rijtuig naar de kerk. Dat is weer eens wat anders dan varen.

 

 

 

 

 

 

Deze luchtfoto van boerderij Rietveld 23 is begin jaren 50 gemaakt.