Al meer dan een eeuw stond boerderij Rietveld 13 leeg. De laatste bewoners verlieten deze boerderij in 1921. Daarna fungeerde deze boerderij als stal en weer later als schuur. Sinds kort is op het hetzelfde bouwvlak het nieuwe huis gebouwd van Hugo en Daniëlla van der Lip en heeft de gemeente het adres Rietveld 13 ingewisseld voor Burg. Smitweg 36e. Rietveld 13 bestaat dus niet meer.
Foto’s uit 2010 van de voormalige boerderij Rietveld 13. Volgens schattingen ligt de bouwperiode tussen 1750 en 1800.
De laatste bewoners die deze boerderij bewoonden en in 1921 verlieten was de familie Van den Bosch.
Wie was deze familie Van den Bosch van Rietveld 13?
Iemand die daar meer over kan vertellen is Ward van Teylingen (83). Hij is vrijwilliger bij het Boomkwekerijmuseum in Boskoop, waar hij helpt met het organiseren van tentoonstellingen. Daarvoor had hij een kwekerij in Boskoop, onder andere bekend van de heester Viburnum Ward, waarvan hij de Nederlandse collectie heeft.
Het Rietveld heeft voor Ward een speciale betekenis. Het is het gebied waar zijn voorouders, de familie Van den Bosch, vandaan komen en waar hij nog steeds graag is. In de geschiedenis van zijn voorouders staat vooral de boerderij Rietveld 13 centraal.
De overgrootouders
Het verhaal over zijn relatie met de familie Van den Bosch begint met zijn overgrootouders Klaas van den Bosch en Jannetje van Rijssel. Zij trouwden al jong, beiden 21 jaar, en vestigden zich in 1870 in de pachtboerderij Rietveld 13. Daar hadden zij een boerenbedrijf en stichtten zij een groot gezin van 12 kinderen, te weten 7 jongens en 5 meisjes. Hieronder de foto van dit gezin met aanverwanten uit 1907. Deze foto is te vinden in het boekje van Cees Kroon ‘Kent u ze nog…..de Hazerswoudenaren’ uit 1973.
Op de foto staan ook Wards oud-oom en -tante Klaas van den Bosch en Pietje Quartel Zij staan op de foto op de 4e en 6e plaats van links. Ook zij gingen zich in het Rietveld vestigen en wel op het adres Rietveld 16, toen een boerderij. Zij waren volgens de tekst bij de foto “zeer hartelijke en vrome mensen, die menige winkelier van droge kousen of een oude jas voorzagen, wanneer zij ‘s winters bij slecht weer met hun roeiboten gevuld met koopwaar het Rietveld bezochten. Het was dan: ‘Kom maar gauw binnen, jongen, de koffie staat klaar en de kachel is warm, dan kan je wat drogen en uitrusten.’ Van Pietje is bekend dat ze in de oorlog eens een paar Duitsers die met een oude schouw de Rietveldse Vaart wilden oversteken, toeriep: Ach tobbers, motte jullie nou naar Engeland vare ? Jullie kenne nog nie eens de vaart over komme”.
De grootouders
Uiterst rechts op de familiefoto zitten dochter Aaltje van den Bosch en haar echtgenoot Gijs van Teylingen. Zij werden de grootouders van Ward. Op het moment van de foto woonden zij in het naastgelegen huis Rietveld 11.
Dat was in de periode van 1899 tot 1909, nadat de familie Van Meurs uit dat huis was vertrokken. De familie Stolwijk had het huis gekocht en Aaltje en Gijs konden het huis voor een periode van 10 jaar huren. Daar kreeg het jonge stel 4 kinderen, waarna zij naar de Voorweg 98 verhuisden, bij de boomkwekerij van Gijs. Vervolgens werd daar hun 5e kind geboren, te weten Marinus, de latere vader van Ward. Ook Marinus (1910) werd boomkweker. Hij trouwde met Dievertje van Klaveren; samen hadden zij 2 kinderen toen zich een drama voltrok.
Een drama
Het was het jaar 1945, de oorlog was net afgelopen en het geluk leek hen volop toe te lachen. Maar aan dat vooruitzicht kwam plotseling een einde, toen vader Marinus omkwam als gevolg van een noodlottig ongeval. Tijdens het bevrijdingsfeest in 1945 kwam de draad van zijn microfoon in aanraking met een hoogspanningskabel. Marinus was op slag dood, geëlektrocuteerd. Het feest hield onmiddellijk op, volop consternatie en vooral veel verdriet.
Vanaf die tijd stond moeder Dievertje er alleen voor. Twee van haar kinderen waren al geboren, daarvan was Ward nog maar 1 jaar oud. Het derde jongetje kwam 10 dagen na het overlijden van zijn vader ter wereld en kreeg de naam Marinus. Er brak, volgens Ward, een zware tijd aan: ‘Ik heb als kind veel tranen gezien’. Oom Piet nam de boomkwekerij van Marinus over.
Vaak ging het gezin in die periode naar het Rietveld, om tot rust te komen, soms ook met opa en oma. ‘Het voelde toch een beetje als de geboortegrond van onze familie’. Uit die periode bewaart Ward goede herinneringen en verschillende foto’s.
Tien jaar verder vond moeder Dievertje een nieuwe partner. In verband daarmee vertrok het gezin naar de Betuwe. Maar tijdens zijn adolescentie keerde Ward terug naar Boskoop om in de avond de tuinbouwschool te doen. Dat diploma was toen verplicht als je kweker wilde worden en dat wilde hij. Hij trok in huis bij zijn tante. Na het opdoen van heel wat werkervaring nam hij op zijn 27e de kwekerij over van zijn oom Piet aan de Goudse Rijweg.
Rietveld 13, van boerderij naar stal, naar schuur
Terug naar boerderij Rietveld 13. Wat was de reden dat de grondleggers van deze grote familie hun boerderij in 1921 verlieten? Dat had te maken met het overlijden van Jannetje in dat jaar op 72 jarige leeftijd. Klaas van den Bosch woonde er toen nog als enige van het gezin. Hij besloot de deur van de boerderij achter zich dicht te trekken en te gaan wonen bij een van zijn kinderen.
De eigenaar van de boerderij (de erven van Jacomijntje Verbaan, weduwe van steenfabrikant Hendrik Knijf) besloot de boerderij niet langer te verpachten, maar te verkopen. Nieuwe eigenaar werd Hein van Nierop. Hij gebruikte de boerderij alleen nog als stal; het verouderde woongedeelte van de stal sloopte hij eruit. Dat deel werd opslagruimte. Zelf gingen hij en zijn vrouw wonen in de woning Rietveld 15, die hij kon overnemen van de fam. Innemee uit den Haag. Omdat dit voormalige buitenhuis aan de overkant van een brede sloot lag, maakte hij een brug zodat zijn woonhuis op 15 en de boerderij op 13 t.w. stal, hooiberg en varkenskot met elkaar verbonden werden (zie foto).
In 1960 startte Cees van der Lip hier een boerderij. Hij kocht boerderij Rietveld 13 van Hein van Nierop en het huis Rietveld 11 van de familie Stolwijk (niet zichtbaar op onderstaande foto). Bij dit huis liet hij een nieuwe (stenen) stal bouwen. De oude koeienstal van de boerderij Rietveld 13 werd vanaf die tijd alleen nog als schuur gebruikt, o.a.voor de opslag. De brug werd weer weg gehaald; het slootje tussen het achterste deel en het voorste deel van de boerderij werd gedempt.
Foto 1950: De boerderij van Hein van Nierop met woonhuis Rietveld 15 en de brug naar de boerderij op Rietveld 13
Allemaal familie – Vanaf het eind van de 18e eeuw waren verschillende families Van den Bosch actief in het Rietveld. We komen ze tegen als boeren, boomkwekers, turfstekers en molenaars. “Al deze families zijn uiteindelijk te herleiden tot een familie”, aldus Ward van Teylingen.
