De Kerkvaart anno 1615

Deze foto is van de Kerkvaart. Deze waterweg loopt vanaf de Oostvaart naar de Rietveldse Vaart. De Kerkvaart is voor schippers al eeuwenlang de toegang naar het Rietveld. Komend vanaf de Rijn moet je dan wel twee keer ‘schutten’, namelijk voor de sluis bij de Oostvaart en het sluisje bij de Rietveldse molen.

Hoewel de Kerkvaart eeuwenoud is geldt dat niet voor de parallel gelegen ringvaart. Die werd ruim honderd jaar geleden gegraven om te kunnen dienen als boezem voor het op te malen polderwater van de Boterpolder. Deze diep uitgeveende polder kwam in 1814 droog.

Tussen ringvaart en Kerkvaart ligt een dijk, die lange tijd ook een hobbelig pad was. Rietvelders liepen er vaak in hun klompen over heen naar ‘het dorp’, bij het pad van Mourits bogen zij dan linksaf. Ook was het de weg van de kinderen van het Rietveld die zo naar school gingen. In 2001 liet de gemeente – die eigenaar was geworden – het pad asfalteren en kreeg het ook een vanzelfsprekende naam: het Kerkvaartpad.

Mooie foto’s kunnen van dit authentiek stukje Hazerswoude gemaakt worden. Natuurlijk van de waterlopen, maar ook van het vergezicht op het dorp of de Rietveldse molen.

De kaart van1615

De Kerckvaert is een oude vaart. Op de kaart uit 1615 van het hoogheemraadschap Rijnland komt hij al voor. Op dat moment liep de vaart door tot in Alphen. Dus vanaf de Oostvaert in Hazerswoude tot aan ‘den Tougang’ (Toegangse wetering) in Alphen. In 1522 werd de Kerkvaert afgedamd en wel door de aanleg van de Compierekade, dwars door dit natte gebied op de grens van Alphen en Hazerswoude. Vanaf die tijd had Alphen zijn eigen Rietveld. Deze polder werd vanaf 1530 bemalen. Ook in het Alphense Rietveld werd nog enige tijd gevaren. Maar dat werd steeds minder omdat de Kerckvaert aldaar geleidelijk werd gedempt. Het huidige Rietveldsepad – met knik – volgt precies de loop van de Kerkvaert uit die tijd. Het Alphens Rietveld noemen we tegenwoordig het Zaans Rietveld.

Eerste bewoners                                                                                                  

In Hazerswoude bleef de Kerckvaert wat zij al lange tijd was: de ontginningsbasis voor het omliggende gebied en -vooral later- de toegangsvaart naar de aanliggende boerderijen en woningen. Op de kaart van 1615 zien we reeds drie woningen staan, ongeveer in het midden van het huidige Rietveld. Dit waren eerste bewoners. Waarschijnlijk vonden zij hun middelen van bestaan o.m. in de vele eendenkooien die het gebied rijk was.

De benaming Kerkvaert verdween na 1648 toen de (huidige) Rietveldse molen werd gebouwd met het bijbehorend verlaat. De vaart tussen deze sluis en de Compierekade kwam te liggen in de polder het Rietveld en kreeg daarom vanaf dat moment als naam de Rietveldsche Vaert. Ook verdween de naam Kerkvaert op het laatste stuk vaart, namelijk tussen de molen en de Oostvaart,  maar dat was slechts tijdelijk. We zien daar de naam ‘de Vliet’ verschijnen op latere kaarten, maar in de 20e eeuw komt de oude naam Kerkvaart weer terug.

De borden van K. G.

De grondlegger van Klein Giethoorn, Han van Meurs, is er ooit mee begonnen. Maar zijn opvolger Rein van Vliet kon er ook wat van. We hebben het hier over de borden die zij maakten om het drukke bezoek aan Klein Giethoorn in goede banen te leiden. Borden met aanwijzingen en regels. Op een gegeven moment, zo’n halve eeuw geleden, hingen er zeven. Een van de bezoekers was zo onder de indruk dat hij ze fotografeerde.

Op een gegeven moment waren alle borden verdwenen. En het gekke is dat niemand weet meer wanneer dat was. En minstens zo opvallend: Er is toen geen chaos ontstaan bij Klein Giethoorn. Althans, niemand kan het zich herinneren.