Het was fantastisch!

Februari 2021 – Ineens werd het erg koud en lag er binnen een paar dagen een stevige ijsvloer op het Rietveld. Nooit was strenge vorst zo welkom als tijdens deze saaie corona-winter. Drie (en voor de waaghalzen: vier) dagen lang konden we heerlijk schaatsen. En niet alleen wij. Vanuit de omgeving en vanuit het dorp bleven de schaatsers komen! Het Rietveld gold dan ook als een van de betere ijsbanen met mooi zwart ijs, ook al moest op een enkele plek gekluund worden. Bij de koek en zopietent van Klein Giethoorn werd het wel erg druk moesten de schaatsers gemaand worden de noodzakelijke afstand te bewaren. Normaal gesproken verkeren de Rietveldse bewoners in wintertijd in een zeker sociaal isolement. Dat werd nu ineens anders. Buren ontmoetten elkaar op het ijs, vrienden en kennissen klampten aan. Zo zag je overal op het ijs groepjes mensen met elkaar praten. Het was in een woord: fantastisch!

Aan het eind van de dag vertrok iedereen weer naar huis.

Rust en de kou daalden weer over het Rietveld.

Rietveld 11: de jaren 1915 -1960

Onder ‘Verleden in beeld’ op deze website wordt Rietveld 11 genoemd als oudste woning van het vaardorp. Beschreven is hoe Jan en Appolonia van Meurs hier in 1880 hun intrek namen en vervolgens een loodzwaar leven hadden. De kleine Han werd hier geboren en zou later stichter worden van Klein Giethoorn. Maar het verhaal van Rietveld 11 gaat verder. Ook de geschiedenis van de volgende bewoners van het huis is beschreven. En omdat het een bijzonder verhaal is plaatsen we het in de blog.

Piet Stolwijk – uit Reeuwijk afkomstig – en zijn vrouw Maria kwamen hier te wonen in of rond 1915. Aanvankelijk lijkt alles voor de wind te gaan. Hoewel de verdiensten niet groot waren kon het gezin leven van de eigen boomkwekerij, niet ver van de woning. En er werden 2 kinderen geboren, Arie en Antoon. Toch slaat ook in dit gezin het noodlot toe: Piet Stolwijk sterft op 37-jarige leeftijd aan een hartaanval. Vanaf dat moment staat Maria er alleen voor met haar kleine jongens van 7 en 4 jaar. Inkomsten waren er vanaf dat moment nauwelijks meer.

Heel veel later en weer op bezoek in zijn ouderlijk huis vertelde Antoon de dood van zijn vader destijds als traumatisch te hebben ervaren. Vooral de dag van de begrafenis. Hoe zijn vader in de doodskist op de schouw naar het dorp weggevoerd werd en hij in de verte de doodsklokken hoorde luiden….

Het onvolledige gezin kon te nauwer nood  overleven. Uiteindelijk kwam er hulp. Zwager Kees Stolwijk die vrijgezel was, kwam na enkele jaren bij Maria en haar kinderen inwonen om te proberen “het armzalige gedoetje voor de totale ondergang te behoeden” zoals Antoon dit  later zou zeggen. Vijf jaar na het overlijden van zijn broer zou Kees vervolgens trouwen met Maria. Uit dit gezin werd één kind geboren: Piet Stolwijk.

Deze oude foto van Rietveld 11 ”hing altijd aan de schoorsteen bij oma”.

Maar de geschiedenis herhaalde zich: Ook echtgenoot Kees kwam te overlijden aan hartproblemen en opnieuw stond Maria er alleen voor. Hun zoon Piet was toen 11 jaar. Omdat de 2 andere kinderen inmiddels begin 20 waren en werkzaam in de boomkwekerij leidde het deze keer echter niet tot broodnood. 

De twee oudste zoons trouwden en vertrokken uiteindelijk uit het ouderlijk huis. Piet, die een stuk jonger was, bleef in het Rietveld bij zijn moeder wonen, ook nadat hij in 1955 getrouwd was. Voor hem en zijn vrouw Bep werd Rietveld 11 uitgebreid met een houten aanbouw.

De kinderen van Antoon gingen vaak op bezoek bij hun oma. Zij gingen dan vanaf de tuin in de Loete met ome Piet mee achterop de brommer. Via het pad van Van Dorp werd gereden naar het Rietveld en vandaar geroeid naar het huis van oma. Oma Maria was ondanks alle tegenslagen een evenwichtig en lief mens gebleven.

Cees Stolwijk, de derde zoon van Antoon, beschrijft in een familiedocument de sfeer die zij in het Rietveld aantroffen als volgt: De kleinkinderen die regelmatig kwamen logeren, kreeg alle aandacht van oma. We speelden er ganzenborden en mens erger je niet. Op zolder werd geslapen of men lag naast oma in de bedstee. ‘s Morgens werd je wakker van het geluid van de piepende roeiboten. Al heel vroeg vervoerden de boeren hun melkbussen en de tuinders gingen naar hun werk. Ook de koerende duiven was een geluid dat nog steeds bij ons naar boven komt als we terugdenken aan het logeren in het Rietveld. Het wassen in de ochtend en avond gebeurde in het boenhok van waaruit je bij het slootwater kon komen. De vissen zag je in het heldere en schone water zwemmen.  

In 1960 vertrok de familie. Oma Maria ging inwonen bij haar zoon Piet in de Loete waar hij een huis had laten bouwen. Hij en Antoon hadden daar elk een kwekerij.  Arie verwierf een boomkwekerij aan het Rietveld en zou eerst enige tijd wonen in het zomerhuis van de Anne-hoeve, toen op het adres Rietveld 8.

Met dank aan Cees Stolwijk. Hij heeft een mooie en uitgebreide kroniek gemaakt van zijn familie.

Op de foto: Oma Stolwijk met 9 van haar kleinkinderen. Zij zou er uiteindelijk 14 krijgen.

De toekomst van het Rietveld

Begin 2019 hebben de bewoners van het vaardorp een bewonersvereniging opgericht. Het doel: de sociale samenhang te versterken maar ook gezamenlijk een positie te bepalen bij externe ontwikkelingen die het Rietveld beïnvloeden. Zulke ontwikkelingen zijn bijvoorbeeld de aanleg van nieuwe wegen, de schaalvergroting in de sierteelt en de ontwikkeling van recreatie in het Groene Hart. Waar nodig zal de bewonersvereniging het Rietveld zijn stem laten horen. 

Inmiddels zijn we anderhalf jaar verder. Er is een enquête gehouden en in enkele Rietveldse boerderijen zijn bewonersavonden geweest. Dat alles heeft geleid tot een Toekomstvisie. Dit 12 pagina’s tellende document is op 23 november 2020 aangeboden aan de gemeente en andere instanties, die met het Rietveld te maken hebben.

De visie bevat voorstellen voor de kwaliteitsverbetering van het gebied. De bewoners zien hoe waardevol het gebied voor wonen, natuur, recreatie en cultuurhistorie is maar ook dat het langzaam aan kwaliteit verliest. “Vroeger was dit misschien een vergeten gebied, maar de combinatie van natuur, rust, recreatie en cultuurhistorie maken van het Rietveld een van de parels van de gemeente Alphen. En parels moet je koesteren” vindt de bewonersvereniging.

Zij heeft de gemeente uitgenodigd om samen tot een actieprogramma te komen om die kwaliteitsverbetering te bereiken.

Geïnteresseerden in de Toekomstvisie kunnen deze op verzoek toegezonden krijgen en wel via het secretariaat van de bewonersvereniging het Rietveld: bvhetrietveld@gmail.com

Griezelen op het water

 Sommigen hadden hun ramen beplakt

De Rietveldse kinderen hadden op zaterdag 31 oktober hun eigen Halloween. Op het gedeelte van het vaardorp ‘van de molen tot en met de ophaalbrug’ hadden bewoners hun eilanden versierd met lichtjes, veel spoken, volop pompoenen met kaarslicht en een skelet. Hier en daar waren enge geluiden te horen. De 8 kinderen uit het Rietveld voeren met hun ouders langs in boten en konden -contactloos- verpakt snoep en fruit meenemen, dat door de eilandbewoners beschikbaar werd gesteld. Ook veel andere bewoners voeren langs om dit feestelijk gebeuren te bekijken. Het was kortom een geslaagde Halloween.  

Hierbij een foto-impressie:

Architect in het Rietveld

Jan Dekker, geboren in 1893, was vanaf 1925 architect en gemeenteopzichter in Hazerswoude en Zoetermeer. Als architect ontwierp hij in beide dorpen een groot aantal gebouwen die karakteristiek zijn en te herkennen als een “Dekker-pand”. Heel wat van zijn gebouwen zijn beschermd als monument. Vooral in Hazerswoude dorp ontwierp hij een groot aantal gebouwen, zoals het oude raadhuis en de noodslachtplaats, de veldwachterswoning en de algemene begraafplaats, alle aan de Gemeneweg.

 

De grondige restauratie van de Hervormde kerk (1664) was zijn meesterwerk. Ook kwamen van zijn hand natuurlijk de Jan Dekkerbrug en vele vaak karakteristieke woningen, zowel in het dorp als in de buitengebieden.

Omdat hij zich ook ontwikkelde als waterbouwkundige werd hij technisch adviseur van maar liefst 19 polders in de regio en ontwierp hij verschillende sluizen.

Zo ook de Rietveldse sluis die in 1939 onder zijn ontwerp en leiding werd vernieuwd. 

  

De sluis in het Rietveld.

 

 

Ook ontwierp hij in diezelfde periode een pand in het Rietveld, te weten de boomkwekerswoning Rietveld 10 voor de fam. B.Markus. Voor de bouw van dit huis, dat uiteindelijk 7000 gulden ging kosten, moesten alle materialen over het water. Als opzichter begaf Jan Dekker zich meermalen per boot naar deze locatie.

 

Rietveld 10 van Steef en Nina de Frankrijker; sinds 1939 is er veel veranderd. Maar in stijl: Dekker-kenmerken in bouwstijl , w.o. de luikjes bleven herkenbaar.

Het varen naar het in aanbouw zijnde pand vond Jan Dekker geen probleem. In tegendeel zelfs, hij hield van de buitengebieden.

Getuige ook het schilderij dat hij in 1944 maakte van de Rietveldse molen. Ook daar had hij nog tijd voor.

Jan Dekker was een actief, creatief en veelzijdig mens. Over zijn hem en zijn werk is door het Historisch Genootschap Zoetermeer in 2007 een boekje gemaakt.

 

 

Schilderij van de Rietveldse molen (1944) door Jan Dekker

Nieuw in het Rietveld: de Tuin van Epicurus

Om de paar jaar neemt het aantal overnachtingsmogelijkheden in het Rietveld toe. Maar vanaf april dit jaar zorgde de Tuin van Epicurus ineens voor een flinke uitbreiding met zowel een camping als enkele vakantiehuisjes. De Tuin van Epicurus is gelegen op de boomkwekerij van Frank van Tol tussen de Smitweg 40 en het Rietveld. Sara Verhoeff geeft hieraan leiding en doet dat in compagnonschap met Van Tol. Voorheen was zij werkzaam in het toerisme in Spanje, maar is nu dus voor zichzelf begonnen.

Sara Verhoeff

In de Tuin van Epicurus (een Grieks filosoof) staan rust, natuur en vrijheid centraal. Dit vertaalt zich bijvoorbeeld in de ruime opzet van de camping, de alom aanwezige natuur en de grote ontmoetingsruimte in de kas. Deze is gezellig ingericht met planten en brocante meubels, maar heeft ook een plek waar activiteiten mogelijk zijn op gebied van yoga en meditatie, sport, kunst en cultuur.

Het Tuinhuis aan het Rietveld

De camping bestaat momenteel uit 8 staanplaatsen, die deze zomer ‘boven verwachting’ waren bezet.

Hetzelfde geldt voor de twee vakantiehuisjes, waarvan er een direct aan het vaardorp is gelegen, prachtig in de natuur. De bezoekers van de camping waren volgens Sara vooral Nederlanders en meestal uit de omliggende steden; de belangstelling voor de vakantiehuisjes kwam niet zelden vanuit het buitenland. Om het bezoek aan de Tuin van Epicurus extra aantrekkelijk te maken, kunnen de bewoners beschikken over een fiets en een roeiboot. Beide zijn bij de prijs inbegrepen. Er zijn routes uitgezet en bezienswaardigheden in de omgeving zijn/ worden beschreven.

Kampeerders rond het kampvuur

De Tuin van Epicurus is nog in ontwikkeling, zo benadrukt Sara. Maar een eerste stap is gezet. Het is de bedoeling dat er nog 2 kamers (b&b’s) bijkomen voor de verhuur en wel in het woonhuis dat op het terrein is gelegen. Ook zal het aantal campingplaatsen in de toekomst nog worden uitgebreid tot een maximum van 15.

De ‘Tuin’ blijft nog even open en zeker tot eind oktober. Wie meer wil weten kan de website bezoeken: http://www.tuinvanepicurus.eu

Hooitijd

Vanouds is juli de hooimaand, althans de maand waarin de boeren hun hooi oogsten. Zo ook in vaardorp het Rietveld, waar tot een halve eeuw geleden veeboeren hun bestaan vonden. Ieder zomer weer werd het gras gemaaid en door zon en wind gedroogd totdat het hooi was en geschikt als wintervoer voor het vee. Maar dat ging niet zomaar, daar moest hard voor gewerkt worden. Maaien, keren, schudden, harken, opsteken; vaak moesten sommige van deze handelingen meermalen gedaan worden, afhankelijk van het weer. Tot in de jaren 40 ging dat alles met de hand, dus met de zeis, de herk en de hooivork. Vervolgens begon de mechanisatie waardoor machines het zware handwerk gingen verlichten. Al ging dit voor het Rietveld slechts gedeeltelijk op. Enerzijds omdat je er met zwaardere machines niet kon komen en anderzijds omdat veel weilanden verspreid lagen en vaak alleen over water bereikbaar waren. Machines konden daar sowieso niet komen. Voor de ene boerderij gold dit nog meer dan voor de andere. Hooien in het vaardorp bleef daardoor tot op het laatst een zware en arbeidsintensieve klus. Meestal werd daarbij het hele gezin ingeschakeld.

Hieronder oude foto’s van de familie Klaas Boer, Rietveld 25, tijdens hooitijd.

Deze machine heet de zwadkeerder (zwad = strook afgemaaid gras). De machine hiernaast is de harkmachine. Met beide kon je ook wiersen maken.

Als de weilanden om de boerderij heen lagen kon het hooi met paard en wagen worden binnengehaald.

Maar bij de meeste boerderijen moest het hooi vaak met de boot vanaf weilanden elders worden aangevoerd.

Mini-bieb aan het water

Na de corona-stilte van de afgelopen maanden heerst er weer een zomerse gezelligheid in het Rietveld. De roeiboten van Klein Giethoorn varen weer uit en dat geldt ook voor de rondvaartboot van ’t Woutje. De terrassen zijn weer open.            

 Langs het water is een mini-bieb verschenen. Het is een initiatief van Nop en Michèle van Rietveld 9. Bezoekers aan het Rietveld kunnen er een boek pakken om de dag er aangenaam mee te verpozen. Het boek mag mee naar huis worden genomen.                                                                              

Michèle wil het aanbod aan kinderboeken in de minibieb vergroten. Mocht u kinderboeken over hebben dan kunt u haar bellen: tel: 06-81488714

Een gewilde broedplaats

Ieder jaar weer zit een zwanenpaar te broeden op een klein eilandje achter in de tuin van Rietveld 12. Maar dit jaar was het anders. Op het moment dat zij hun nest klaar hadden en hun 7 eieren begonnen uit te broeden, kwamen er twee nieuwe zwanenstelletjes in de tuin. Een paar hield zich op bij de moestuin en een ander paar bij de voordeur. Ron en Margreet, de bewoners van Rietveld 12, hadden het vermoeden dat beide stellen ook een broedplek aan het uitzoeken waren en dat bleek te kloppen.

Margreet: “Bij de voordeur was voor ons geen optie, daarom hebben we dat derde stel weggestuurd. Bovendien werd het ook wat onrustig vanwege de gebruikelijke zwanen-buren-ruzies. Het tweede stel begon al snel aan een nest te werken in de moestuin. We hebben nog even geprobeerd hun nest iets te verplaatsen maar steeds weer werd het door de zwanen teruggeplaatst. Nadat het eerste ei op 6 april was gelegd, hebben we dat maar opgegeven. We hadden al snel door dat we tot 2 meter van de zwanen konden komen: tot zover konden wij de moestuin bij het nest gebruiken. Na een week waren er 6 eieren gelegd en kwam het vrouwtje het nest bijna niet meer af. Het mannetje was in de buurt de wacht aan het houden en lag regelmatig bij de oprit.”

Op 20 mei leek in dit nest iets te bewegen en al snel bleek dat het eerste kuiken net uit zijn ei was gekropen. Die dag en de dag erna volgden de andere kuikens. Nadat ze nog een paar dagen op het nest bleven, zien we ze nu regelmatig in het water langs de Dijkgraafweg en soms bij ons achter in het gras om wat zon te pakken en lekker even te luieren. ”

En hoe zat het met het jaarlijkse nest op het eilandje achter in de tuin? Margreet: “Begin mei was dit nest leeg – op 1 ei na die niet uitgekomen was. Niet lang daarna zagen wij dat stelletje met hun 6 jongen in het Rietveld voorbij zwemmen. Daar, voor het huis zouden ze zich vanaf die tijd meestal gaan ophouden.”

“Twee zwanenstelletjes in de tuin en twee keer 6 jongen; ik vond het prachtig om het hele proces van zo dichtbij mee te mogen meemaken,” aldus Margreet.

Artikel Landleven

In het blad Landleven van 27 maart 2020 verscheen een leuk artikel over Vaardorp het Rietveld. Het artikel gaat vooral over de periode van het boerenvaardorp. Terwijl Let Belt een rondleiding verzorgt, wordt Martien de Frankrijker geïnterviewd. Hij was in die periode veehouder en meelvaarder.